dmi

Radar Sistemleri

Radarlar, 1950’li yıllarda meteorolojide kullanılmaya başlanmıştır. Çalışma prensibi, radardan gönderilen bir elektromanyetik dalganın (sinyal) hedefe çarparak geri dönmesi esasına dayanır. Meteorolojik radarlar için hedef; bulutlar, yağmur damlacıkları, dolu ve kar taneleri şeklindeki atmosferdeki hidrometeorlardır. Dünyada kullanılan en modern meteorolojik radarlar Doppler yeteneğine sahip C Band radarlardır. C Band doppler radarlar, 4-8 GHz frekansında çalışır ve 4-8 cm dalga boyuna sahiptir. Doppler radarların farklı bir özelliği de, hedefin varlığını tespit etmesinin yanısıra, hedefin hızlarını da belirleyebilmesidir. Doppler radarlar ile hareket eden cisimlerin hızları ölçülebildiğinden rüzgar hızları da belirlenebilmektedir.

Ülkemiz topografyasının da olumsuz etkisiyle, şehir ve kırsal alanlarda yaşanan taşkın ve sel gerçeği, can ve mal kaybı açısından büyük risk taşımaktadır. Şiddetli yağışlar sonucunda oluşabilecek bu tip olumsuz şartları önceden tahmin edebilmek, dünyada olduğu gibi meteoroloji radarlarının kullanılmasıyla mümkündür.

DMİ Genel Müdürlüğü, nowcasting (birkaç saatlik kısa vadeli hava tahmini) uygulamaları ve erken uyarı amacıyla ilk meteoroloji radarını 22 Haziran 2000’de Ankara-Elmadağ’da hizmete almıştır.

Meteorolojik radarlara verilen önemin devamı olarak, 1999 yılında Dünya Bankasından sağlanan krediyle başlatılan TEFER projesi (Türkiye Acil Sel ve Deprem İyileştirme Projesi) kapsamında 2003’de İstanbul, Zonguldak ve Balıkesir radarlarının da hizmete girmesiyle DMİ Radar Şebekesi kurulmuştur.

Radar şebekesinin kapsama sahasını daha da genişletebilmek amacıyla, 2007 Haziran ayında radar kurulacak sahaların belirlenmesi için bir fizibilite çalışması yapılmıştır. Bu fizibiliteye göre, Ege, Akdeniz, Doğu Karadeniz Bölgelerinde İzmir, Muğla, Antalya, Adana, Samsun ve Trabzon’da 6 adet meteoroloji radarının kurulması projesi için yapılan ihale sonucunda 30 Aralık 2008 tarihinde yüklenici firma ile sözleşme imzalanmış ve proje başlatılmıştır.

2010 yılı sonlarına doğru İzmir ve Muğla radarlarının kurulumu tamamlanarak çalışmaya başlamıştır. Antalya ve Adana/Hatay radarlarının inşaat ve altyapı işleri devam etmekte olup 2011 yılı içerisinde kurulumlarının tamamlanması beklenmektedir. Samsun ve Trabzon radarlarının ise 2012 yılında hizmete girmesi hedeflenmiştir. Proje tamamlandığında, DMİ Genel Müdürlüğü’nün radar ağı içerisindeki operasyonel radar sayısı 10 olacaktır.

DMİ radar ağı bünyesinde işletilen radarlar, DMİ Radar Operasyon Merkezinden kontrol edilerek istenilen görüntüler yaklaşık 7 dak.’da bir alınır. Radar görüntüleri ayrıca kapsama sahası içerisinde bulunan askeri ve sivil havaalanlarına da gönderilir.

Radarların kapsama sahası içerisinde atmosferde hidrometeorlardan alınan yansımalarla bulutların yoğunluğu, hareketleri ve yağışlar tespit edilebilmekte, şiddetli fırtına ve yağışların birkaç saat öncesinden tahmin edilmesiyle taşkın ve sel olaylarını önleyebilmek amacıyla erken uyarı yapılabilmektedir..

Doppler meteoroloji radarları şiddetli meteorolojik olayların tespiti, izlenmesi ve kısa vadeli hava tahmini (nowcasting) erken uyarı amacıyla kullanılır. Özellikle sel ve taşkınlara neden olan şiddetli yağışların takibi ve erken uyarısı sayesinde can ve mal kayıplarının önlenmesi ve zararların en aza indirgenmesi, doppler meteoroloji radarlarının kullanılmasındaki en önemli etkendir.

Ankara radarından bir fırtına bulutuna ait detaylı bilgi veren radar dikey kesit görüntüsü
Ankara radarından bir fırtına bulutuna ait detaylı bilgi veren radar dikey kesit görüntüsü

Muğla radarı
Muğla radarı

İzmir radarına ait bir görüntü
İzmir radarına ait bir görüntü